Türk Devletleri Listesi

Türk devletleri tarih boyunca Türk halkları tarafından kurulmuş özerk cumhuriyet, beylik ve bağımsız cumhuriyet, beylik, imparatorluk ve hanedanlıkları içerir.

İlk Çağ


Sakalar (İskitler) | M.Ö 900/800 | Alp er Tunga – Tomris Hatun -(Şu Destanında) Şu Kağan (Kaynaklarda Kral Ateas)
Büyük Hun İmparatorluğu | M.Ö.220-46 | İlk hükümdar: Teoman Önemli hükümdar: Mete
Doğu Hun Devleti | M.Ö.46-M.S 48
Batı Hun Devleti | M.Ö.46-36
Güney Hun Devleti ya da Batı Hun İmparatorluğu | M.S.48-215
Kuzey Hun Devleti | M.S.48-156
Avrupa Hun İmparatorluğu | M.S.370-469 | Önemli hükümdar: Attila
Ak Hun İmparatorluğu | M.S.420-567
Asya Avar İmparatorluğu | M.S.330-555
Kuzey Vey İmparatorluğu | M.S.386–535
Sabirler 6.Yüzyıl

Orta Çağda İslamiyet Öncesi Dönem


Göktürk Kağanlığı | M.S.552-582 Birinci Göktürk | Kurucusu: Bumin Kağan
Batı Göktürk Kağanlığı |  583-657
Doğu Göktürk Kağanlığı | 583-630
Avrupa Avar Kağanlığı | 562-803
Xueyantuo | 630-647  | Tingling’in kolu
Kutrigurlar | 5-6.asır | Karadeniz’in kuzeyine egemen oldular
Otrigurlar | 5-6.asır | Karadeniz’in kuzeyine egemen oldular
Büyük Bulgar Hanlığı | 630-665  | Önemli hükümdar: Kubrat Han
Tuharistan Yabgu Devleti | 630-700 | Göktürklere tabi bir boydu
Hazar İmparatorluğu | 630-965 | Batı Göktürk
Türk Şah | 665–850
Birinci Bulgar İmparatorluğu | 632-1018 | Tuna Bulgar Hanlığı (632-864) / Bulgar Knezliği (864-913) / Bulgar Çarlığı (913-1018)
Kangar Birliği | 659-750
İdil Bulgarları | 665-1391 | İlk Müslüman Türkler/Çuvaşistan’ın kökeni
İkinci Doğu Göktürk Kağanlığı | 681-744 |  Kutluklar  |  Önemli hükümdar(lar): Kutluk (İlteriş) Kağan, Bilge Kağan, Kül Tigin
Türgişler | 717-766 | Batı Göktürk Kağanlığının “On Ok”‘dan
Uygur Kağanlığı | 744-840
Oğuz Yabguluğu | 750-1055
Karluklar | 766-840 (MS 665-680)
Kansu Uygur Krallığı | 848-1036
Karahoca Uygur Krallığı | 991-1209

İslamiyet Sonrası Dönem


Karahanlı Devleti | 840-1042 | Karluklar ile Uygur Kağanlığı’nın kalıntısı. Türk tarihinde Orta Asyada İslamiyeti kabul eden ilk devlet.
Peçenek Hanlığı | 860-1091
Kıpçak Hanlığı | 9-13.asır ya da Kumanlar
Şirvanşahlar |  861-1538 | Bugünkü Azerbaycan’da.
Tolunoğulları | 868-905
Sâciler | 890–942
Kansu Uygur Krallığı | 905-1226 | Bugünkü Sarı Uygurların kökeni.
Karahoca Uygur Krallığı | 911-1368 | Bugünkü Doğu Türkistan
Akşitler | 935-969
Salariler | 941-981 | Bugünkü Azerbaycan’da.
Revvadiler | 981-1040 | Bugünkü Azerbaycan’da.
Oğuz Yabgu Devleti | 950-1040
Gazne Devleti | 962-1187 | Samaniler’in memlûklerinden.
Büyük Selçuklu Devleti | 1037-1194 | Selçuklular
Doğu Karahanlılar | 1042-1211
Batı Karahanlılar | 1042-1212
Suriye Selçukluları | 1092-1117 | Melikşah’ın kardeşi Tutuş’un hükümdarlığı
Anadolu Selçukluları | 1092-1243 | Rum Selçukluları olarak bilinir.
Kirman Selçukluları | 1092-1230 | Alp Arslan’ın kardeşi Kavurd Bey’in sülalesi / Kaşkaylar ve Hamselerin kökeni.
Harezmşahlar Devleti | 1097-1231 | Selçuklular’ın Memlûklerinden Anuş Tegin tarafından kurulan devlet
Böriler | 1117-1154 | ya da Suriye Atabeyliği
Zengiler | 1127-1259 | Musul, Halep Atabeylikleri
İl-Denizliler | 1146-1225 | ya da Azerbaycan Atabeyliği
Erbil Beyliği | 1146-1232 | ya da Erbil Beyliği
Salgurlular | 1147-1284 | ya da Fars Atabeyliği
Irak Selçukluları | 1157-1194 | Sencer’in ölümünden sonra Irak-ı Arap ve Irak-ı Acem (Batı İran)’ı yöneten Büyük Seçlukluların kalıntısı.
Memluk Hanedanlığı | 1206-1290 | Delhi Sultanlığı’nı Türk Memlûk Hanedanı kurmuştur.
Karluk Devleti | 1212-1300 | Karahanlıların devamı.

I. Dönem Anadolu Beylikleri


Mengüçlü Beyliği 1072-1277
Çaka Beyliği 1081-1098
Dilmaçoğulları Beyliği 1085-1192
Çubukoğulları Beyliği 1085-1092
Danişmendli Beyliği 1092-1202
Saltuklu Beyliği 1092-1202
İnaloğulları Beyliği 1098-1183
Ahlatşahlar Beyliği 1100-1207
Artuklular 1102-1408
Çobanoğulları 1227-1309
Tanrıbermiş Beyliği 1074-1098

Moğol İstilası Sonrası Dönem


Altın Orda Devleti 1242-1502 Kurucusu: Batu Han
Çağatay Hanlığı 1227-1347 Kurucusu: Çağatay Han
Bahri Hanedanı 1250-1389 Memlûk Sultanlığı, Burci Hanedanı ise Çerkes memlûklerinden.
Haleci Hanedanı 1290-1321 Delhi Sultanlığı (1206-1526)
Osmanlı Devleti 1299-1922 Kayı Boy Beyliği olarak Türkiye Anadolu Selçuklu Devleti’ne bağlı, 1299’da istiklaline kavuştu. 600 yıldan fazla varlığını sürdürdü.
Basarab Hanedanı 1310-1627 Eflak Prensliği’nin Kıpçak = Kuman kökenli hanedanı.
Tuğluk Hanedanı 1321-1398 Delhi Sultanlığı (1206-1290)
Timur İmparatorluğu 1370-1507 Çağatay Hanlığı’na bağlı olup Türklerden Barlas boyu.
Bengal sultanlığı 1352–1576
Akkoyunlular 1378-1508
Karakoyunlular 1380-1469 Azerbaycan’da
Kazan Hanlığı 1438-1552
Kırım Hanlığı 1441-1783 1475’ten 1774 yılına kadar (Küçük Kaynarca Antlaşması) Osmanlı’ya bağlı kaldı.
Beridşahlar Sultanlığı 1489–1619 Hindistan’da
Adilşahlar 1490–1686 Hint yarım adasında.
Safeviler 1502-1736
Kutbşahlar 1512–1687 Hindistan’da
Babür İmparatorluğu 1526-1858
Afşar Hanedanı 1736-1802 Türkmenler
Bakü Hanlığı 1747-1806 Azerbaycan’da.
Kaçar Hanedanı 1781-1925 Türkmenler

II. Dönem Anadolu Beylikleri


Karamanoğulları 1256-1483
İnançoğulları Beyliği 1261-1368
Sâhipataoğulları Beyliği 1275-1342
Pervaneoğulları Beyliği 1277-1322
Eşrefoğulları 1280-1326
Menteşeoğulları Beyliği 1280-1424
Dobruca Beyliği 1281-1299 Dobruca (bugünkü Bulgaristan ve Romanya)’da.
Alâiye Beyliği 1293-1421
Karesioğulları 1297-1360
Candaroğulları Beyliği 1299-1462
Osmanoğulları Beyliği 1299-1922 Kayı Boy Beyliği olarak Türkiye Anadolu Selçuklu Devleti’ne bağlı, 1299’da istiklaline kavuştu.
Germiyanoğulları Beyliği 1300-1423
Hamitoğulları Beyliği 1301-1423
Saruhanoğulları 1302-1410
Tacettinoğulları Beyliği 1303-1415
Aydınoğulları 1308-1426
Tekeoğulları 1321-1390
Ramazanoğulları 1325-1608
Eretna Beyliği 1335-1381
Dulkadiroğulları 1339-1521
Kadı Burhaneddin Ahmed Devleti 1381-1398

Eski Cumhuriyetler


Batı Trakya Bağımsız Hükûmeti 31 Ağustos 1913 – 29 Ekim 1913 Batı Trakya Türk Cumhuriyeti
Kırım Halk Cumhuriyeti 1917-1918
Türkistan Milli Devleti 1917-1918
Aras Cumhuriyeti 1918 Bugünkü Nahçıvan topraklarında kurulan kısa süreli bir hükümet.
Güneybatı Kafkas Geçici Milli Hükûmeti 1918-1919 ya da Kars Cumhuriyeti
İdil Ural Devleti 1918-1919
Alaş Orda 1917-1920
Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti 1918 – 1920
Azadistan 1919-1920
Buhara Sovyet Halk Cumhuriyeti 1920-1924
Harezm Sovyet Halk Cumhuriyeti 1920-1925
Doğu Türkistan İslâm Cumhuriyeti 12 Kasım 1932 – 6 Şubat 1934
Hatay Cumhuriyeti 1938-1939
Tannu Tuva Halk Cumhuriyeti 1921-1944
Azerbaycan Milli Hükûmeti 1945
Doğu Türkistan Cumhuriyeti 12 Kasım 1944 – 20 Ekim 1949
Ankara Hükûmeti 3 Mayıs 1920 – 29 Ekim 1923 ya da Büyük Millet Meclisi Hükûmeti
Kıbrıs Türk Federe Devleti 1975-1983

Sovyetler Birliği Dönemi Cumhuriyetleri

İlk dönem Sovyet ve özerk Sovyet cumhuriyetleri


Türkistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1918-1924 Bugünkü Türkmenistan, Özbekistan ve Kırgızistan topraklarını kapsar. Harezm Sovyet Halk Cumhuriyeti ve Buhara Sovyet Halk Cumhuriyeti toprakları üzerinde kurulmuştur.
Tatar-Başkurt Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1919-1921 Bugünkü Tataristan’ı ve Başkurdistan’ı kapsar.
Kırgızistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1920-1925 Bugünkü Kazakistan’ı kapsar. Kırgızistan ÖSSC daha sonra Kazakistan ÖSSC adını almıştır. 1920 öncesi, bugünkü Kazakistan toprakları üzerinde Türkistan Genel Valiliği kurulmuştu.

Sovyet cumhuriyetleri


Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1922-1991 | Öncesi statüsü:-Transkafkasya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti 1922-1936 | Bağımsız Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti 1922’de Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti adı altında 1922 yılında Transkafkasya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti üyesi oldu.
Kazakistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1936-1991 | Önceki statüsü: -Türkistan Genel Valiliği 1729-1920 -Kırgızistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1920-1925 -Kazakistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1925-1936
Kırgızistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1936-1991 | Önceki statüsü: -Türkistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1918-1924 -Kara-Kırgız Özerk Oblastı 1924-1926 -Kırgızistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1926-1936
Özbekistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1924-1991 | Önceki statüsü: -Türkistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1918-1924
Türkmenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1925-1991 | Önceki statüsü: -Türkistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1918-1924
Tataristan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1990 | Önceki statüsü: -Tatar-Başkurt Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1919-1921 -Tataristan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1921-1990

Özerk Sovyet cumhuriyetleri


Çuvaşistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1925-1991 Önceki statüsü: -Çuvaş Özerk Oblastı 1919-1925
Yakutistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1921-1990
Dağıstan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1921-1991 | Halkın bir kısmı Türki idi. Dağıstan Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti’nin Rusya’ya katılmasıyla özerk sovyet cumhuriyete dönüştürüldü.
Nahçıvan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1924-1991
Kırım Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1920-1945 1945’te oblast oldu daha sonra Ukrayna’ya bağlanarak tekrar, ÖSSC statüsü aldı.
Karakalpak Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1932-1992 | Önceki statüsü -Karakalpak Özerk Oblastı 1919-1932.
Kabardin-Balkar Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1936-1944 | Önceki Statüsü: -Kafkasya Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1920-1924 -Kabardino-Balkar Özerk Oblastı 1924-1936 1944 ile 1957 arası Kabardin ÖSSC olarak adı değiştirildi, 1957’de tekrar Kabardino-Balkar ÖSSC adını aldı.
Tuva Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1961-1991 Önceki statüsü: -Tuva Özerk Oblastı 1944-1961. SSCB’ye katılan Tuva Halk Cumhuriyeti özerk oblast statüsü almıştı.
Karaçay-Çerkez Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1990-1991 Önceki statüsü: -Kafkasya Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1920-1924 -Karaçay-Çerkez Özerk Oblastı 1924-1926 Özerk Oblastın Tekrar kuruluşu: 1957-1991.
Dağlık-Altay Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1990-1991 | Önceki statüsü: -Dağlık-Altay Özerk Oblastı 1922-1991
Oyrot Özerk Oblastı adıyla kuruldu ve 1948’de Dağlık-Altay olarak değiştirildi.
Hakas Özerk Oblastı 1990-1991 Hakas vilayeti, özerk oblast statüsünü 1990’da aldı.


Çağdaş Cumhuriyetler


Türkiye Cumhuriyeti 1923-….
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti 1983-….
Azerbaycan 1991-….
Kazakistan 1991-….
Kırgızistan 1991-….
Özbekistan 1991-….
Türkmenistan 1991-….


Çağdaş Özerk Cumhuriyetler


Sincan Uygur Özerk Bölgesi 1955-…. |  Doğu Türkistan’ın gayriresmî bayrağı Gökbayrak’tır. Çin’e bağlı özerk cumhuriyettir. Nüfusun %61.14’ünü Uygurlar, Salarlar ve Yugurlar gibi Türk Halkları oluşturur. Bölgedeki Türkler arasında İslam dini yaygındır.
Altay 1991-…. Rusya’ya bağlı özerk cumhuriyettir. Nüfusun 40,7’ini Türk Halkları oluşturur, Altaylar’ın oranı %34,5, Kazaklar’ın oranı ise %6,2’idir. Bölgedeki Türkler arasında Şamanizm’in yanı sıra Tengricilik, Burhancılık ve Hristiyanlık da yaygındır.
Balkar 1991-…. | Rusya’ya bağlı bir özerk cumhuriyettir. Asıl adı Kabardey-Balkarya olup çok uluslu bir yapıya sahiptir. Nüfusun çoğunu Cumhuriyete adını veren bir Çerkes Grubu olan Kabardeyler ve bir Türk Halkı olan Balkarlar oluşturmaktadır. Balkarlar’ın nüfusa oranı ise %11.5’dir. Bölgede İslam dini yaygındır.
Başkurtistan 1991-…. | Rusya’ya bağlı bir özerk cumhuriyettir. Nüfusun %57,6’sını Türk Halkları oluşturur. Başkurtlar’ın oranı %29.5, Tatarlar’ın oranı %25,4, Çuvaşlar’ın oranı ise %2,7’dir. Başkurtlar ve Tatarlar arasında İslam, Çuvaşlar arasında Hristiyanlık dini yaygındır.
Çuvaşistan 1991-…. | Rusya’ya başlı bir özerk cumhuriyettir. Nüfusun %67,7’sini Çuvaş Türkleri, %2,8’ini ise Tatar Türkler’i oluşturmaktadır. Çuvaşlar arasında Hristiyanlık, Tatarlar arasında İslam dini yaygındır.
Dağıstan 1991-…. | Rusya’ya bağlı bir özerk cumhuriyettir. Halkın yaklaşık %25’ini Türk Halkları olan Kumuklar, Azeriler ve Nogaylar teşkil eder. Kafkasya Avarları’nın kökeni tartışmalıdır. Dağıstanda Nogayların kullandıkları asıl bayrak. Dağıstan’da Kumukların kullandıkları gayriresmî bayrak. Bölgede çeşitli Türk halkları ve Kafkasya halkları yaşamaktadır. Bu halkların arasında İslam dini yaygın olup, nüfusun %90’ı Müslümanlar’dan oluşmaktadır.
Gagavuzya 1991-…. | Moldova’ya bağlı bir özerk cumhuriyettir. Nüfusun %82,1’ini Gagavuz Türkler’i oluşturur.
Gagavuzlar arasında Hristiyanlık dini yaygındır.
Hakasya 1991-…. | Rusya’ya bağlı bir özerk cumhuriyettir. Hakaslar nüfusun %12’sini oluşturmaktadır. Hakas Türkler’i arasında Hristiyanlık yaygındır.
Karaçay 1991-…. | Rusya’ya bağlı özerk cumhuriyettir. Asıl adı Karaçay-Çerkesya olup çok uluslu bir yapıya sahiptir. Nüfusun çoğunu ülkeye adını Çerkesler ve bir Türk Halkı olan Karaçaylar oluşturmaktadır. Türk Halkları’nın nüfusa oranı %44,3 olup bunun %41’i Karaçay, %3,3’ü ise Nogay’dır. Bölgede İslam dini yaygındır.
Karakalpakistan 1991-…. | Özbekistan’a bağlı bir özerk cumhuriyettir. Karakalpaklar’ın nüfusa oranı %32’dir. Bunun dışında bölgenin %32’sini Özbekler, %25’ini de Kazaklar oluşturur.
Nahçıvan 1991-…. | Azerbaycan’a bağlı özerk cumhuriyettir. Türkiye ile sınırı vardır. Nüfusun %99’unu Azerbaycan Türkleri oluşturur.
Tataristan 1991-…. | Rusya’ya bağlı özerk cumhuriyettir. Nüfusun %56,3’ünü Türk Halkları oluşturmaktadır. Tatarlar’ın oranı %53,2, Çuvaşlar’ın oranı ise %3,1’dir. Tatarlar arasında İslam, Çuvaşlar arasında Hristiyanlık dini yaygındır.
Tuva 1991-…. | Rusya’ya bağlı özerk cumhuriyettir. Nüfusun %82’sini bir Türk Halkı olan Tuvalar oluşturur.
Tuvalar arasında Budizm ve Tengricilik dini yaygındır.
Yakutistan 1991-…. | Rusya’ya bağlı bir özerk cumhuriyettir. Nüfusun %51’ini Türk Halkları oluşturur. Yakutlar’ın oranı %49,9, Dolganlar’ın oranı 0,2, Tatarlar’ın orası ise 0.7’dir. Bölgedeki Türkler arasında Hristiyanlık ve Tengricilik dini yaygındır.

 

 

Türk Dilleri
Türk Halkları
Türk Dünyası
Türk Birliği